We brachten een clixebnte terug naar de afdeling en kwamen in de gang de heer H. tegen. Hij zag Bonny en daarna Chica. Zijn gezicht ging open en hij vertelt enthousiast 'zo eentje ken ik ook'. En gelijk daarna ziet en herkent hij mij en heeft hij in de gaten dat het Chica is. Mooi om te zien dat hij via de hond een link legt en er herkenning en blijdschap is ondanks alle geheugenproblemen waar deze man mee worstelt. Aansluitend hebben we een lekkere wandeling buiten gemaakt.

De website van Pets4Care is vernieuwd: www.pets4care.nl.

Pets4Care heeft een breed dienstverleningsaanbod op het gebied van voorlichting, begeleiding, opleiding en uitvoering van diertherapeutische toepassingen (Animal Assisted Interventions zoals Animal-Assisted Therapy en Animal-Assisted Activities).

Pets4Care biedt opleidingen, cursussen, workshops en themabijeenkomsten op het gebied van Animal-Assisted Interventions (therapie, behandeling, activiteiten en dagbesteding met dieren). In het najaar zijn de volgende cursussen en workshops gepland:

• Workshop Integratie Animal-Assisted Therapy (18 oktober 2011)
• Cursus Animal-Assisted Therapy met honden (25 oktober, 8 en 22 november 2011)
• Cursus dierbegeleider Animal-Assisted Interventions (4, 5 en 6 november 2011)

Pets4Care beoordeelt teams van mens en dier op geschiktheid voor diertherapeutische toepassingen en geeft voorlichting en begeleiding aan organisaties en mensen die dieren in zorg en welzijn in willen zetten. In het najaar zijn evaluatiedagen gepland op 29 oktober, 12 november en 10 december.

Toen ik met Chica op de besloten afdeling voor mensen met dementie kwam, was mevrouw W. gelijk enthousiast. Ze bleef naar Chica kijken en probeerde haar te lokken met handbewegingen. Een goede reden om gelijk bij haar te starten met het hondenbezoek (Animal-Assisted Interventions). Bonny, de activiteitenbegeleidster, reed mevrouw W. in haar rolstoel naast het bankje waarop Chica zat. Er was gelijk contact tussen mens en hond. Mevrouw W. vertelde Chica en ons van alles. Chica gaf op haar beurt poten en maakte oogcontact. Iedereen was erg vrolijk. Mevrouw W. klopte uitnodigend op het rolstoelblad en Chica begreep de boodschap en klom er voorzichting op. Nog dichter bij elkaar, helemaal goed.

Even later vroeg Bonny om de brokjes. Ze gaf Chica een brokje en het volgende brokje gaf ze aan mevrouw W. Op het moment dat mevrouw W. met 'dankjewel' antwoordde, wist ik dat ze een ander idee had over dit 'koekje'. Bonny probeerde nog duidelijk te maken dat het 'koekje' voor de hond was, maar het was al te laat. Mevrouw W. had het koekje in haar mond gestopt. Zo'n keihard geel hondenkoekje. En ze bleef er de rest van het bezoek op sabbelen.

Bonny was nieuwsgierig en zocht een zelfde soort brokje op en nam er een hapje van. Toen kon ik natuurlijk niet achterblijven, dus ik heb ook een stukje geproefd. De smaak viel reuze mee (anders had mevrouw W. het 'koekje' waarschijnlijk ook niet in haar mond gehouden). Het leek een soort hartig biscuitje met iets van kerrie erin. Tijdens deze activiteit hebben dus zowel de mensen als de hond gesnoept van de hondenkoekjes.

Kan een hond ondanks de nabijheid van 'vreemden' en ondanks de ongewone omgeving of situatie, genieten van de interacties bij Animal-Assisted Therapy (AAT)? Dat is een belangrijke vraag voordat je je hond in gaat zetten in Animal-Assisted Interventions (AAI). Je hebt gemerkt dat je hond het leuk vindt om aangeraakt en geaaid te worden, door jou en door familie en vrienden. Maar vindt hij het ook leuk als min of meer vreemde mensen zo dichtbij komen? En dat terwijl ze misschien wel ongecontroleerde bewegingen maken of terwijl de omgeving hxe9xe9l anders ruikt dan thuis?

Het inzetten van een hond in Animal-Assisted Therapy of Animal-Assisted Activities is niet zomaar iets. De hond moet mensen binnen zijn persoonlijke zone toelaten. Dat kan spannend zijn. Maar ook de omgeving of de setting kan stress oproepen bij je hond. Denk aan de andere ruimte, de geur, de hoeveelheid mensen, ongewone bewegingen, schreeuwen, etc. Daarom is het belangrijk dat je je hond goed leert lezen zodat je weet wanneer iets spannend is voor je hond en wanneer de spanning te hoog op loopt.

Wat kun je doen als je merkt dat je hond (te) veel stress ervaart? Kun je achterhalen wat de stress veroorzaakt? Zo ja, kun je dan afstand nemen daarvan? Dit kun je bijvoorbeeld doen door even uit de situatie te gaan. Neem een pauze en ga even naar buiten of speel even met je hond. Je kunt ook afstand nemen door de hond af te leiden met iets lekkers of hem wat water laten drinken. Als je hond geen lekkers meer accepteert, kun je er van uitgaan dat de stress te hoog is opgelopen. Je kunt je hond dan het beste onmiddellijk uit de situatie halen.

Het is belangrijk om te veel stress te voorkomen of te verminderen vanuit het oogpunt van dierenwelzijn. Je hond moet wel plezier hebben in de rol die hij heeft in AAI. Als de spanning te groot wordt, is er ook steeds meer risico op bijtincidenten. De opbouw van kalmerende signalen naar stress reacties naar uitvallen kan heel snel gaan. En dat is ronduit gevaarlijk voor je clixebnten.

Wat kun je nog meer doen om stress te voorkomen of te verminderen? Zorg er voor dat je je hond niet te vaak en niet te lang inzet in een AAI-programma. Zorg voor voldoende pauzes en doseer de activiteiten waar de hond actief aan mee doet. Verder heeft een hond voldoende slaap of rust per dag nodig. Gemiddeld gaat het dan om zo'n 17 uur per dag. Let verder goed op dat je hond ook kan ontspannen tijdens de interacties en dat je hem steunt. Ik gebruik zelf bijvoorbeeld kalmerende signalen om de hond gerust te stellen en TTouch om ontspanning en steun te bieden.

Turid Rugaas, een Noorse hondentrainster, heeft kalmerende signalen in kaart gebracht en benoemd. Honden zijn over het algemeen niet uit op confrontaties. Als het even kan, zullen ze die juist vermijden. Ze gebruiken kalmerende signalen om situaties niet uit de hand te laten lopen. Deze signalen kalmeren de hond zelf en ze kalmeren ook andere honden. De hond gebruikt ze om misverstanden over zijn goede bedoelingen uit te sluiten. En mensen kunnen in hun communicatie met honden ook kalmerende signalen gebruiken. Denk dan bijvoorbeeld aan even wegkijken, het hoofd wegdraaien, een keer extra knipperen met je ogen of gapen. Een ander duidelijk voorbeeld is dat je samen met je hond niet rechtstreeks op een clixebnt afloopt, maar juist in een boogje. Dat is veel minder bedreigend.

Je kunt ook TTouch inzetten om stress te verminderen. De TTouch is een lichte aanraking van de huid, in een cirkelvormige beweging, die wordt uitgevoerd met de vingers of de hand op het lichaam van de hond. De Ttouch is ontwikkeld door Linda Tellington-Jones voor paarden maar inmiddels wordt de Ttouch ook gebruikt voor andere dieren en voor mensen. Deze manier van aanraken is door de jaren heen verfijnd en bestaat inmiddels uit vele verschillende handposities en bewegingen.

Meer weten hierover?

• Workshop TTouch/massage bij honden door TeamDier – 24 juni 2011 in Beek-Ubbergen
• Stress bij honden, geschreven door Martina Nagel en Clarissa van Reinhardt (ISBN 9081025619)
• Kalmerende signalen – Wat uw hond u te vertellen heeft, geschreven door Turid Rugaas (ISBN 908075844)
• Teambuilding met je hond – de Tellington TTouch methode voor honden, geschreven door Linda Tellington-Jones (ISBN 9789052107400)

Xylitol komt als zoetmiddel voor in verschillende voedingsmiddelen zoals suikervrije kauwgum en suikervrij snoep. Door xylitol gaat je lichaam insuline aanmaken en daalt het bloedsuiker. Een kleine hoeveelheid xylitol kan een ernstige  vergiftiging bij honden veroorzaken. Dat kan al zo zijn als een hond van ongeveer 10 kilo een paar stukjes kauwgum eet.

De symptomen van xylitol-vergiftiging zijn onder andere:

• Vermoeidheid, futloosheid
• Misselijkheid, overgeven
• Diarree
• Coxf6rdinatieverlies
• Aanvallen, insulten

Als de hond geen behandeling krijgt, kan dit leiden tot leverfalen en storingen in de bloedstolling. De hond kan er in het ergste geval zelfs aan overlijden.

Dierenarts Patrick Mahaney schrijft in zijn blog Chihuahua Recovers From Toxic Effects of Sugarless Chewing Gum over een chihuahua die een pakje kauwgum uit de handtas van zijn eigenaresse had opgegeten. In een eerdere blog Canine Toxicity From Sugarless Chewing Gum Containing Xylitol legt hij uit wat er gebeurt bij een xylitol-vergiftiging.

Er bestaan veel misverstanden over het verzorgen van huisdieren. Om deze fabels de wereld uit te helpen, heeft het LICG (Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren) het grote huisdierenspel ontwikkeld. Met dit spel leer je van alles over een heleboel verschillende soorten huisdieren. Niet alleen over honden, katten, konijnen en cavia's, maar ook over papegaaien, zwaarddragers, baardagames, boomkikkers en wandelende takken.

Dit spel kan als hulpmiddel ingezet worden in Animal-Assisted Interventions bij kinderen met belangstelling voor dieren. Het kan ook een alternatief zijn in een activiteit of therapie waarbij een therapiehond of ander dier niet aanwezig kan zijn.

• Het grote huisdierenspel – Webshop LICG

Het LICG geeft advies bij de aanschaf van een huisdier, maar ook over de verzorging daarna zodat mensen op een verantwoorde manier huisdieren kunnen houden.

• YouTube – LICG Campagne Feiten & Fabels Huisdieren

Stress verstoort de natuurlijke evenwichtssituatie die normaal gesproken in het lichaam aanwezig is. Stressfactoren kunnen een conflict of een ruzie zijn, maar ook een stressvolle gebeurtenis zoals bijvoorbeeld een examen of een spreekbeurt. Het lichaam reageert op stress door het vrijmaken van het hormoon adrenaline (uit de bijnierschors). Deze adrenaline zorgt er voor dat een aantal lichamelijke processen in gang worden gezet waardoor de mens in staat wordt gesteld te handelen. Het lichaam wordt in een staat van hoge paraatheid gebracht (arousal). De hartslag wordt geactiveerd waardoor het bloed sneller door het lichaam wordt gepompt en meer zuurstof snel naar de spieren wordt gestuurd om te kunnen vechten (fight) of rennen (flight). De ademhaling wordt geactiveerd. De zweetproductie wordt gestimuleerd. De pupillen worden wijder om meer visuele informatie op te vangen. Meer bloed wordt naar de hersenen gestuurd om het denken te stimuleren. In denken en doen is er een hoge mate van gerichtheid op de bron van het gevaar. Het denken vernauwt zicht hiertoe en gevoelscentra worden afgesloten (pas na een gevecht worden eventuele wonden opgemerkt).

Het merkbare gevolg van de productie van adrenaline en algehele arousal is de emotie opwinding, en eventueel angst. Mannen en vrouwen reageren hier, gemiddeld genomen, verschillend op. In principe doet elke handeling de angst afnemen. Dat kan een fysieke handeling zijn maar ook een constructieve gedachte. De adrenaline zorgt ervoor dat het lichaam in verhoogde staat van paraatheid wordt gebracht zodat het tot handelen over kan gaan. Het hormoon testosteron is nodig om deze handelingen ook daadwerkelijk uit te voeren.
Wanneer er geen goede balans is tussen testosteron en adrenaline kan dit leiden tot agressie (te veel testosteron) of tot depressie (te veel adrenaline). Handelen herstelt het evenwicht tussen adrenaline en testosteron.

Een hoog niveau van adrenaline kan verlammend werken (fright reaction). Omdat mannen gemiddeld genomen negen keer meer testosteron in hun bloed hebben dan vrouwen, zullen mannen meer de neiging hebben tot handelen over te gaan wanneer er gevaar dreigt. Vrouwen daarentegen neigen onder invloed van de lagere testosteronspiegel meer tot niet-handelen. Mannen zijn dus niet per se minder bang maar eerder geneigd tot daden over te gaan.

Overgenomen uit 'Het Rots en Water perspectief – Een psychofysieke training voor jongens' van Freerk Ykema. Meer lezen? Website Rots en Water Instituut.

Therapiedieren kunnen een belangrijke rol spelen bij het opbouwen van een vertrouwensrelatie tussen clixebnt en therapeut. Het doel van de inzet van een therapiehond of ander dier bij een behandeling kan zijn het opbouwen van rapport of een vertrouwensrelatie tussen behandelaar en clixebnt.

Een therapiehond in je praktijkruimte begroet je clixebnt op een vriendelijke en warme manier en zorgt ervoor dat de aandacht van de clixebnt op de hond is gericht. Het contact met de hond kan de spanning aan het begin van een behandeling verminderen en de therapeutische omgeving verrijken.

Voor het slagen van een behandeling is het belangrijk dat clienten het gevoel hebben dat zij in een veilige omgeving zijn. Hiervoor is vertrouwen nodig. Pas als je je behandelaar vertrouwt, kun je openlijk praten over dat wat je het meeste bezig houdt. Het lijkt alsof de therapeut zelf minder bedreigend is door de aanwezigheid van een dier.

De aanwezigheid van een therapiehond kan een gevoel van veiligheid geven. De hond biedt de clixebnt steun en afleiding. De therapie zelf lijkt er makkelijker door te worden. Maar ook de manier waarop de therapeut omgaat met zijn hond kan de clixebnt een idee geven hoe aardig en zorgzaam de therapeut is.

Honden en andere dieren zorgen ervoor dat het ijs wordt gebroken, ze zijn een hulpmiddel om in contact te komen met een clixebnt. Verder is het makkelijk om vragen te stellen die met dieren te maken hebben. Dat vergemakkelijkt de interactie tussen therapeut en clixebnt. Als de behandelig vordert, kan een dier als co-therapeut verdere communicatie faciliteren.

Een veilig en vertrouwde omgeving is van belang in alle begeleidingstrajecten of behandelingen. In Animal-Assisted Therapy (AAT) kan een hond of ander dier een belangrijke rol spelen in het opbouwen van de therapeutische relatie.